ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 31



                                               

Յովհաննէս-Սմբատ

Յովհաննէս-Սմբատ կամ Սմբատ Գ․, Բագրատունեաց Հայաստանի թագաւոր՝ 1020-էն։ Գագիկ Ա․-ի անդրանիկ որդին։ 1000 թուականին, հօր հրամանով Արծրունի իշխան Ապուսահլէն կը գրաւէ Կոգովիտ եւ Ծաղկոտն գաւառները։ Հօր մահէն ետք, Յովհաննէս-Սմբատի կրտսեր եղբայրը՝ Աշոտ Դ ...

                                               

Անանիա Սանահնեցի

Անանիայ Սանահնեցի, մատենագիր, մեկնիչ, դաւանաբան։ Եղած է Հաղպատ-սանահնի միաբանութեան անդամ, աշակերտած է Դիոսկորոս Սանահնեցիին։ Անանիայ Սանահնեցիի երկերը կարեւոր դեր կատարած են հայ աստուածաբան-դաւանաբանական մտքի զարգացման եւ մեկնողական գրականութեան ...

                                               

Յովհաննէս Սարկաւագ

Ծնած է 1047-ին քահանայական ընտանիքի մէջ։ Սորված է Հաղբատի եւ Սանահինի վանքին մէջ, ապա՝ Ուռճացի վարդաետի մօտ։ Ապրած եւ գործած է Անիի մէջ, որուն բարձրագոյն դպրոցին մէջ դասաւանդած է քերականութիւն, թուաբանութիւն, փիլիսոփայութիւն, տոմարագիտութիւն, տիե ...

                                               

Մատթէոս Ուռհայեցի

Մատթեոս Ուռհայեցի, հայ ժամանակագիր։ Ծնած, ապրած եւ գործած է Եդեսիոյ մէջ Ուռհա, ուրկէ առած է Ուռհայեցի կոչումը։ Ծննդեան ճշգրիտ թուականը յայտնի չէ։ Ծնած պէտք է ըլլայ ժԱ. դարու կէսին 1050–ական թուականներուն ու վախճանած՝ 1136-1144 թուականներու միջեւ, ...

                                               

Մխիթար Հերացի

Մխիթար Հերացի, մ.թ. 12-րդ դարուն ապրած է հայ մեծանուն գիտնական, բժիշկ, բնագէտ եւ փիլիսոփայ, հայկական դասական բժշկութեան հիմնադիրը, արժէքաւոր Ջերմանց Մխիթարութիւն աշխատութեան հեղինակը։ 1989 թուականին Երեւանի պետական բժշկական ինսդիդուդի անուանուած ...

                                               

Ներսէս Շնորհալի (Ներսէս Դ․ Կլայեցի)

Ս. Ներսէս Շնորհալի), հայ եկեղեցական գործիչ, աստուածաբան, բանաստեղծ, երաժշտագէտ, երգահան, պատմիչ, 1166-էն՝ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս։ Իր բազմատաղանդութեան շնորհիւ ժամանակակիցներուն կողմէ կոչուած է Շնորհալի ։

                                               

Մլեհ

Մլեհ, Կիլիկեան Հայաստանի Մեծ իշխան 1169-ին։ Լեւոն Ա. Ռուբինեանի որդին։ Յաջորդած է եղբօրը՝ Թորոս Բ–ին։ Հօր գերեվարութեան տարիներուն ապրած է Եդեսիոյ մէջ՝ քեռիին մօտ։ Այնուհետեւ իր եղբայր Ստեփանէի հետ աւելի քան երեք տասնամեակ գլխաւորած է հայկական բա ...

                                               

Մխիթար Գոշ

Մխիթար Գոշ, հայ մտածող–գիտնական, օրէնսդիր, առակագիր, հոգեւորական, մանկավարժ, հասարակական գործիչ։ Մխիթար Գոշի առականերով 12–րդ դարում հայ գրականութեան մէջ մուտք գործած է ժողովրդական բանարուեստի տեսակը՝ առակը, որ իր հետ բերած է նաեւ ժողովրդական ոգի ...

                                               

Լեւոն Բ.

Լեւոնը հետեւողական պայքար ծաւալեց Անտիոքի ժառանգութեան համար։ Անտիոքի գահաժառանգ Ռայմոնտի եւ Լեւոնի եղբօր դուստր Ալիսի ամուսնութենէն 3 կամ 4 տարի ետք Ռայմոնդը մահացաւ։ Չունենալով արու օրինական ժառանգ Լեւոն Բ-ն ունէր արու ժառանգ ոչ օրինական, բայց ...

                                               

Թորոս Ռոսլին

Թորոս Ռոսլին, 13-րդ դարի 2-րդ կէսի հայ կիլիկեան դպրոցի մանրանկարիչ եւ գրող: Ստեղծագործած է Հռոմկլայի մէջ եւ արուեստագէտներու կողմէ անուանուած է "վերածնութեան Նախակարապետ", "զարդանկարի վիրտուոզ":

                                               

Վարդան Արեւելցի

Կրթութիւնը ստացած է Նոր Գետիկի վանքը աշակերտած է Մխիթար Գոշին, այնուհետեւ՝ Տաւուշի Խորանաշատի վանքը՝ Վանական Վարդապետին քով։ Վարդապետ ձեռնադրուած է, իսկ 1235-ին՝ ռաբբի, ծաւալած է ուսումնագիտական բեղմնաւոր գործունէութիւն մը։ Հիմնած է Կայենաբերդի Ս ...

                                               

Յովհաննէս Երզնկացի

Ծնած է 1225-1230 թուականներու միջեւ, Մեծ Հայքի Եկեղեաց գաւառին մէջ։ Երզնկացի կոչուած է կամ իր ծննդավայրի անունով եւ կամ տեղի հռչակաւոր վանքերուն մէջ կրթութիւն ստացած ըլլալու պատճառով։ Պլուզ մականունը անոր, հաւանաբար, կարճահասակութեան համար տրուած ...

                                               

Ֆրիկ (բանաստեղծ)

Կենսագրական տեղեկութիւններ չեն պահպանուած. յայտնի են միայն հօր եւ հօրեղբոր անունները՝ Թագւոշ եւ Դոդանա։ Ֆրիկի քերթուածքներուն եղած որոշ անուղղակի տուեալներէն կենթադրուին, որ ծնուած է մոնկոլներու Հայաստան կատարած արշաւանքներու սկիզբը։ Հաւանաբար գե ...

                                               

Շահնշահ Գ.

Զաքարեաններու իշխանատոհմի վերջին գահակալ ներկայացուցիչն է։ Պայքարած է Հայաստանը ասպատակող Չոպանեան թրքական Մելիք-Աշրաֆի զօրքերուն հետ։ Սակայն վերջինս յաջողած է 1350 թուականին գրաւել երկրի մայրաքաղաք Անին։ Շահնշահ Գ ը հազիւ փրկուած է գերութենէն: Ն ...

                                               

Ժան Պիւրիտան

Ժան Պիւրիտան ֆր.՝ Jean Buridan, լատիներեն՝ Եոհանէս Պուրիտանուս, ֆրանսացի փիլիսոփայ, ճեմարանական դոկտոր, Եւրոպայի մէջ կրօնական թերահաւատութեան հիմնադիր: Արեւմուտքի մէջ Իմպետուսի տեսութեան վերայայտնագործող եղաւ մօտ 1340 թ.: Անունը առաւելապէս յայտնի ...

                                               

Գրիգոր Տաթեւացի

Գրիգոր Տաթեւացի Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ հռչակաւոր վարդապետ։ Հայ առաքելական եկեղեցին Գրիգոր Տաթեւացին դասած է սուրբերու շարքին, յիշատակը կը տօնուի Մեծ պահքի 4-րդ Կիրակիին նախընթաց շաբաթ օրը։ Ան աստուածաբան է, փիլիսոփայ, եկեղեցական գործիչ, դասախօս ...

                                               

Ամիրտովլաթ Ամասիացի

Ծնած է Ամասիա քաղաքին մէջ։ Շրջած՝ արեւելքի տարբեր երկրներ։ Ծանօթացած՝ ժամանակի առաջաւոր գիտութեան։ Բժշկութիւն սորված է, հաւանաբար, Միջագէտքի մէջ։ Տիրապետած է արաբերէն, թրքերէն, պարսկերէն, յունարէն եւ լատիներէն լեզուներուն։ Ուսումնասիրած՝ հին եւ մ ...

                                               

Քրիստափոր Քոլոմպոս

Քրիստափոր Քոլոմպոս, իտալացի ծովագնաց, գաղութատէր եւ հետազոտող։ Անոր ճամբորդութիւնները Ատլանտեան ովկիանոսով բացին եւրոպացիներու համար նոր աշխարհ մը՝ Ամերիկանն։ Ըստ մասնագէտներու Քոլոմպոս ծնած է Ճենովա, թէեւ անոր ծագման մասին կան նաեւ այլ տեսութիւն ...

                                               

Լէոնարտօ տա Վինչի

Լէոնարտօ տա Վինչի, Վերածնունդի իտալացի գեղանկարիչ, քանդակագործ, ճարտարապէտ, երաժիշտ, գրող, թուաբանագէտ, մեքանիկ, քաղաքագէտ եւ գիւտարար։ Ամենայայտնի ստեղծագործութիւններն են "Մոնա Լիզան եւ "Վերջին Ընթրիք" ը: Լէոնարտոն առաջինը նախագծած է ժամանակակի ...

                                               

Յովսէփ Աղթամարցի

Յովսէփ Աղթամարցի, հայ մշակութային եւ կրթական գործիչ, գրիչ, ծաղկող, բանաստեղծ։ Վարդապետ ։ Աղթամարի նկարչական դպրոցի հիմնադիր, ուսուցիչ։ Գրչութեան եւ մանրանկարչութեան արուեստն ուսանած՝ Արգելանի վանքին մէջ՝ Տէր Կարապետ Բերկրեցիի քով։ Ապրած ու գործած ...

                                               

Մարին Լութեր

Մարին Լութեր, գերմանացի աստուածաբան, վանական եւ եկեղեցիի բարեփոխիչ: Ան հիմնադրած է Բողոքականութիւնը: Յայտնի է միայն հաւատքով արդարացման վարդապետութեամբ եւ յայտնութեան Քրիստոսակեդրոն ընկալմամբ: Լութեր յայտնի 95 թեզիսներ նշանաւորուած է Ռեֆորմացիայի ...

                                               

Նահապետ Քուչակ

Նահապետ Քուչակին ծնունդը ենթադրաբար կը վերագրուի 1490-ական թուականներու սկիզբներուն, իսկ մահը, համաձայն հայրենի գիւղին Ս. Թէոդորոս եկեղեցւոյ պատին տակ պահպանուած շիրմաքարին արձանագրութեան՝ 1592-ին: Այս ժամկէտները լիովին կը համընկնին իր հասակին մա ...

                                               

Ազարիա Ա. Ջուղայեցի

Ազարիա Ա. Ջուղայեցի, Սիս, Ատանա, Թուրքիա), Սիսի կաթողիկոս։ Սիսի կաթողիկոս ընտրուած՝ 1584-ին, սակայն միեւնոյն թուականին եկեղեցւոյ մէջ պատահած խռովութիւններու հետեւանքով, նորընտիր կաթողիկոսը, կը ստիպուի ձգել Սիսը, իր աթոռը զիջելով հակառակորդ՝ Տիրատ ...

                                               

Ուիլիըմ Շէյքսփիր

Ուիլիըմ Շէյքսփիր, անգլիացի նշանաւոր բանաստեղծ եւ թատերագիր։ Ռիչըրտ Երկրորդ Փերիների պարը Հենրի Հինգերորդ Հենրի Ութերորդ Հենրի Վեցերորդ Մաս Առաջին Հենրի Չորրորդ Մաս Երկրորդ Հենրի Վեցերորդ Մաս Երկրորդ Հենրի Վեցերորդ Մաս Երրորդ Ռիչըրտ Երրորդ Հենրի Չ ...

                                               

Մուրատ IV

Շահզատէ Մուրատը ծնած է 26 կամ 27 Յուլիս 1612 թուականին: Ենթադրաբար Սուլթան Ահմետ I-ի երրորդ որդին էր՝ ծնած անոր սիրելի հարճ Քէօսեմ-սուլթանէն: Մուրատը երկար ժամանակ կը գտնուէր իր հարազատներու հսկողութեան տակ: Ան գահ բարձրացաւ 11 տարեկանին: Գահակալ ...

                                               

Մատթէոս Ծարեցի

Ծնած է Արցախի Ծար գաւառին մէջ։ Էջմիածինի ծառայած է որպէս կաթողիկոսի քարտուղար։ 1655 թ. Յակոբ Ջուղայեցի կաթողիկոսը անոր գործուղած է Եւրոպա՝ տպարան հիմնելու եւ Աստուածաշունչը հայերէն տպագրելու նպատակով։ Սկիզբը Ծարեցին ան փորձած է ընել Իտալիոյ մէջ, ...

                                               

Աննա Աւստրիացի

Աննա Աւստրիացի, Ֆրանսայի թագուհի, Ֆրանսայի թագաւոր Լուի Ժգ. Արդարի կինը: "Աւստրիացի" մականունը կը նշանակէ միայն ծագումով աւստրիական Հապսպուրկեան տոհմին պատկանիլը:

                                               

Նահապետ Ագուլեցի

Ծնած է 1629-ին Ագուլիս, զաւակն էր՝ Կիւլնազարին։ Ազնիւ ու ազգասէր անձ մը եղած է եւ ժամանակին երեւելի հանդիսացած, իր ազգօգուտ գործունէութեամբ, որ կը սկսի 1653-ին։ Ինք երեւելի վաճառական եւ բարեսէր անձ մը եղած է. Սուրբ Խաչ եկեղեցւոյն շատ սպասներ նուի ...

                                               

Իսրայէլ Օրի

Իսրայէլ Օրի, հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ։ Պռոշեաններու իշխանական տոհմէն։ Իսրայէլ Օրիի գաղափարները մեծ ազդեցութիւն ունեցած են ժամանակի ազգային-ազատագրական պայքարի գաղափարներու ձեւաւորման հարցին մէջ։ Ան հիմնած է պայքարի ռուսական կողմնորո ...

                                               

Նաղաշ Յովնաթան

Նախնական կրթութիւնը ստացած է հօր՝ Յովհաննէս վարժապետին քով, այնուհետեւ ուսանած է Ագուլիսի Ս. Թովմա վանքին դպրոցը, որուն շրջանը աւարտելէ ետք, ուսուցիչի պաշտօն վարած է։ Նաղաշ Յովնաթանի կեանքին մասին միակ գրաւոր աղբիւրը անոր անդրանիկ որդիին՝ նկարիչ ...

                                               

Աստուածատուր Ա. Համադանցի

Կաթողիկոսութեան շրջանը զուգադիպած է Արեւելեան Հայաստանի մէջ թուրք-պարսկական հակամարտութեան ծաւալման հերթական սրման հետ։ Պարսիկները զինք հալածած են՝ Ռուսաստանի հետ կապեր ունենալու ամբաստանութեամբ։ Աստուածատուր Ա. Համադանցիի խնդրանքով Պարսից Թահմազ ...

                                               

Մեծն Պետրոս

Մեծն Պետրոս, Պետրոս Ա. կամ Պետրոս Ալեքսեեւիչ ծնած է 9 Յունիս 1672, Մոսկուա – 8 Փետրուար 1725, Ս. Փեթերսպուրկ). իշխած է ցարական Ռուսիոյ եւ աւելի ուշ Ռուսական կայսրութիւնը 7 Մայիս 1682 էն մինչեւ իր մահը համատեղ իշխած է իր կէս եղբօրը հետ մինչեւ 1696 ...

                                               

Աբրահամ Պետրոս Ա. Արծիւեան

Աբրահամ Պետրոս Ա. Արծիւեան Լիբանանի մէջ առաջնորդ հայ-հռոմէական հասարակութեան եւ առաջին կաթողիկոս-պատրիարք Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ 1742-էն մինչեւ վախճանումը 1749-ին։

                                               

Գրիգոր Շղթայակիր Պատրիարք

Գրիգոր Շղթայակիր Պատրիարք, Երուսաղեմի հայոց Պատրիարք Ամրտօլու համալսարանի յառաջադէմ աշակերտներէն Կոլոտ Յովհաննէսի հետ կը թողու վանքը նաեւ Գրիգոր Շիրվանցի, որ ծնած էր Բաղէշի մէջ եւ իր կրթութիւնը ստացած նոյն համալսարանը Վարդան վարդապետի աշակերտելով ...

                                               

Եաղուպ Ամիրա

Եաղուպ Ամիրա, ազգային գործիչ: Հօրը անունն էր Յովհաննէս: Իր ուշիմութեան ու հօրենական հարստութեան շնորհիւ կ’անցնի Պոլիս, ու քիչ ատենէն կը շինէ իր համբաւը, հայ ազգին մէջ ըլլալով մին ամէնէն ազդեցիկ ու յարգուած անձնաւորութիւններէն, եւ Ղազի սուլթան Ահմ ...

                                               

Պաղտասար Դպիր

Պաղտասար Դպիր, Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 30 Յունուար 1768, Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն), հայ բանաստեղծ, երաժիշտ, գիտնական, հրատարակիչ, ազգային եւ կրթական լուսաւորման շարժման գործիչ, եղած է նախակենդանացման շրջանի առաջնորդ դէմքերէն։

                                               

Գրիգոր Խալդարեան

Գրիգոր Խոջամալի Խալդարեան, հրատարակիչ, թարգմանիչ, բառարանագիր։ Ծնած է Նոր Ջուղայէն Հնդկաստան գաղթած վաճառականի ընտանիքի մէջ։ 1770-ին մեկնած է Լոնտոն, ուր մնացած է 10 տարի եւ փորձած իրականացնել հայկական տպարան հիմնելու եւ գիրքեր հրատարակելու իր եր ...

                                               

Սայեաթ-Նովա

Սայեաթ-Նովա, Թիֆլիս, Քարթլիի թագավորություն - 22 Նոյեմբեր 1795, Հաղպատ, Քարթլի-Կախեթի թագավորություն), վրաստանցի հայ բանաստեղծ. աշուղ է։

                                               

Ղուկաս Կարնեցի

Ծնած է Վաղարշապատ։ Կրթութիւնն ստացած՝ Էջմիածինի Հոգեւոր դպրոցին մէջ, ուր այն տարիներուն կը դասաւանդէր ապագայ կաթողիկոս Սիմէոն Ա. Երեւանցին։ Կը նկատուի՝ Սիմէոնի "շնորհածին եւ անդրանիկ որդի" ։ 1751-ին Էջմիածինի վանքէն ներս կը ձեռնադրուի քահանայ։ Սի ...

                                               

Ճորճ Ուաշինկթըն

Ուաշինկթընը անկախութեան համար պատերազմի ժամանակ Մայրցամաքային բանակի հրամանատարն էր, ԱՄՆ հիմնադիր հայրերէն մէկը։ Նախագահած է երկու ժամկէտ եւ նախագահութիւնը փոխանցած Ճոն Ատամսին։ Երկու ժամկէտէ աւելի չառաջադրուելու աւանդոյթը պահպանուած է մինչեւ Ֆրե ...

                                               

Յովսէփ Արղութեան

Յովսէփ Արղութեան, արքեպիսկոպոս, ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ։ Ծնած է Սանահին, սերած՝ Զաքարեաններու իշխանական տոհմէն։ Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ հայրենի Սանահին վանքի դպրոցին մէջ, ապա Էջմիածինի Ժառանգաւորաց դպրոցին մէջ, ուր Սիմէոն Երեւանց ...

                                               

Յովսէփ Էմին

Յովսէփ Էմին ՝ հայ ազատագրական պայքարի գործիչ։ Ան մեծ ներդրում ունի հայ ազատագրական մտքի զարթօնքի մէջ, եւ ժամանակագրական առումով երկրորդն է՝ Իսրայէլ Օրիէն ետք։

                                               

Պօղոս Անտոնեան Շաշիեան

Ծնած է 1744-ի Դեկտեմբեր 25-ին, հայրը Անտօն, բնիկ Պոլսեցի։ Մեծ հայրը կը կոչուէր Շաշի Ախտէր Յարութիւն Սեբաստացի։ Պօղոս ի սկզբան իր հօրը անուամբ Անտօնեան կոչուած է բայց յետոյ պապական անուամբ Շաշիեան մականուանուած է։ Իր տղայ հասակէն ուսունմասէր եւ աշ ...

                                               

Գրիգոր Չէլէպի Տիւզեան

Յովհաննէս Չէլէպի Տիւզեանի երկրորդ զաւակը՝ "Գրիգոր Չէլէպի" ծնած է 1774–ին, 38 տարեկան էր երբ իր հօր մահուամբ իբրեւ երիցագոյն մանչ զաւակ նոյն պաշտօնին յաջորդեց 1812–ին՝ արքունի ոսկերչապետ անուանուելով։ Ինք արդէն իր հօր ողջութեան փողերանոցին մէջ պաշ ...

                                               

Միքայէլ Չէլէպի Տիւզ

Միքայէլ Չէլէպի Տիւզ: Ծնած է 21 Յունուար 1786–ին։ Երբ Գրիգոր Չէլէպի պաշտօնի անցաւ փողերանոցին մէջ ինքն ալ պատասխաանատու վարիչ եղաւ փողերանոցի ոսկւոյն վրայ։ Միքայէլ հաշուեկշիռը հաւասար չկրցաւ բերել, եւ Հալէթէ եւ ուրիշներէ եղած պահանջներուն ի գոհացո ...

                                               

Սարգիս Չէլէպի Տիւզ

Սարգիս Չէլէպի Տիւզ, - 2 Հոկտեմբեր 1819)։ Սարգիս Չէլէպի ծնած էր 1777 հոկտեմբեր 15-ին և իր եղբօր Գրիգոր Չէլէպիի հետ 1812-ին արքունի ոսկերչապետ ուանուցաւ։ 1817 յունուար 27-ին ամուսնացաւ Տր․ Պօղոս Շաչեանի աղջկան Օր․ Սրբուհիի հետ։ Սարգիս քաջ մական կը ...

                                               

Միքայէլ Չամչեան

Միքայէլ Չամչեան Դեկտեմբեր 1738, Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 30 Նոյեմբեր 1823), հայ ականաւոր պատմաբան, քերականագէտ, լեզուաբան, աստուածաբան և մանկավարժ։ ԺԸ. դարաշրջանի կղերական աւատական ներկայացուցիչ, Վենետիկի Մխիթարեան միաբանութեան անդամ։

                                               

Գրիգոր Պալեան

Հայազգի ընտանիք Օսմանեան կայսրութեան ժամանակաշրջանին։ Անոնց շառաւիղները Ժը Ժթ. դարերուն՝ եղած են օսմանեան արքունի ճարտարապետներ։ Պալեան գերդաստանը շատ հին ծագում ունի եւ միշտ նշանաւոր դիրք մը գրաւած է, սակայն կարելի չէ եղած կատարեալ տոհմագրութիւն ...

                                               

Ճորճ Պայրըն

Ճորճ Պայրըն, 19-րդ դարու Անգլիացի բանաստեղծ, ռոմանթիզմի այսինքն՝ ոչ-դասական գրականութեան կամ վիպականութեան, ամենաերեւելի ներկայացուցիչներէն մէկը նաեւ Եւրոպայի մեծագոյն գրողներէն մէկը: Անոր ամենաճանաչուած աշխատանքներուն մէջ որոշ ինքնակենսագրական տ ...

                                               

Պօղոս Գարագօչեան

Գարագօչեան ծնած է Կեսարիոյ Տէրէվէնք Տէրէ-Վանք գիւղը 1731 թուականին․ իր երիտասարդութեան ատեն Պոլիս գալով, ժամանակ մը զբաղած է առեւտուրով եւ յետոյ հետեւեցած եկեղեցականութեան, ուստի իր ժամանակի եկեղեցական գործերու եւ պաշտօններու մէջ՝ ունեցած է նշանա ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →