Back

ⓘ Նոր Նախիջեւան




Նոր Նախիջեւան
                                     

ⓘ Նոր Նախիջեւան

Նոր Նախիջեւան կամ Տոնի Նախիջեւան, հայաբնակ շրջան է Տոնի Ռոստով քաղաքին մէջ, Ռուսաստան։ 1778-ին Եկատերինա Բ. հրաւիրած է հայ վաճառականներ Ղրիմէն Ռուսաստան եւ անոնց հաստատածեն գաղութ Տոնի մէջ, որ կոչած են Նոր Նախիջեւան հայկական շրջանի՝ Նախիջեւանի անունը գործածելով։ 1928-ին Նոր Նախիջեւանը միացած է Տոնի-Ռոստովին։

                                     

1. Պատմութիւն

Նախապէս կոչուած է Նախիջեւան։ 1838-ին Երեւանի նահանգի այժմ Ազրպէյճանի մէջ Նախիջեւանէն տարբերելու համար վերանուանուած է Նոր Նախիջեւան։ 19-րդ դարու սկիզբը Նոր Նախիջեւանը արհեստա-արդիւնաբերական եւ արեւտրական կեդրոն էր։ Քաղաքամերձ գիւղերուն մէջ կը զարգանային անասնապահութիւնը եւ հողագործութիւնը։ Զարգացաւ քաղաքաշինութիւնը։ Քաղաքին մէջ կառուցուեցան 6 հայկական եկեղեցի, արուարձանին մէջ Սուրբ Նշան վանքը։ Նոր հաստատուած բնակչութեան արտօնութիւններ կը տրամադրուէին։ 1783-ին քաղաքին մէջ տպարան կը բացուի։ Կը գործէ հոգեւոր ճեմարան, իգական եւ արական գիմնազիաներ, արհեստագործական եւ արեւտրական ուսումնարաններ։ Ընդհանուր առմամբ 1819-ին Նոր Նախիջեւանի մէջ կը գործէին 9 բարեգործական եւ լուսաւորական հիմնարկութիւններ։ 1900-ին կը կառուցուի թատրոնի նոր շէնքը։

                                     

2. Նշանաւոր անձինք Նոր Նախիջեւանէն

  • Մարկ Գրիգորեան 1900–1978, հայ ճարտարապետ
  • Սիմոն Վրացեան 1882–1969, Հայաստանի առաջին հանրապետութեան վարչապետ
  • Սեյրան Խաթլամաջեան 1937–1994, հայ նկարիչ
  • Գրիգոր Շլդեան 1900–1985, հայ նկարիչ
  • Միքայէլ Նալպանտեան 1829–1866, հայ գրող
  • Ալեքսէյ Ջիվելեգով 1875–1952, պատմաբան, արուեստաբան, գրականագէտ
  • Սարգիս Սարեան 1917–1962, հայ գրականագէտ
  • Մարտիրոս Սարեան 1880–1972, հայ նկարիչ
  • Ռաֆայէլ Պատկանեան 1830–1892, հայ գրող