Back

ⓘ Փաթրա




Փաթրա
                                     

ⓘ Փաթրա

Փաթրա ․, Պեղոպոնեզի ամենամեծ քաղաքը եւ Յունաստանի երրորդը։ Ըստ 2011-ի մարդահամարին քաղաքին բնակչութեան թիւն է 167․446, իսկ Փաթրային Քաղաքային Տարածաշրջանինը՝ 213․984 է։

Փաթրան Ախայիա նահանգին եւ Արեւմտեան Յունաստանի Վարչական Շրջանին մայրաքաղաքն է եւ համանուն քաղաքապետութեան կեդրոնը։ Նաեւ Պեղոպոնեզի, Արեւմտեան Յունաստանի եւ Յոնիոյ Ապակեդրոն Վարչութեան կեդրոնն է։

Յունաստանի գլխաւոր նաւահանգիստներէն է։ Առեւտրական եւ փոխադրական կարեւոր խաչմերուկ մըն է Իտալիոյ եւ արեւմտեան Եւրոպայի հետ։ Անոր միջոցաւ Յունաստանի մայր ցամաքամասը կը կապուի Յոնիական Ծովու կղզիներուն եւ նաեւ Իտալիոյ արեւմտեան նաւահանգիստներուն հետ՝ Պարի Bari, Պրինտիզի Brindisi, Անքոնա Ancone, Վենետիկ Venezia եւ Թրիեսթէ Trieste ։

                                     

1. Ընդհանուր տեղեկութիւններ

Փաթրա քաղաքը Պեղոպոնեզի եւ Արեւմտեան Յունաստանի տնտեսական, առեւտրական եւ մշակութային գլխաւոր կեդրոնն է։

Հռոմէական շրջանին քաղաքը կ՛աճի եւ Միջերկրականի աշխարհաքաղաքային կեդրոնն է։

Ըստ քրիստոնէական աւանդին, Փաթրան Սուրբ Անտրէասի մարտիրոսութեան վայրն է․ Ս․ Անտրէաս՝ քաղաքին Պահապան Սուրբը։ Ս․ Անտրէա եկեղեցին Յունաստանի ամենամեծն է եւ ուղղափառ եկեղեցուոյ Ορθόδοξη Εκκλησία - Orthodox Church կարեւոր սրբավայրերէն։

Փաթրան կը կոչուի նաեւ Յունաստանի Արեւմուտքի Դուռը․ միջազգային տնտեսական կեդրոն, մեծ նաւահանգիստ նաեւ՝ առեւտուրի ու Իտալիոյ եւ արեւմտեան Եւրոպայի հետ հաղորդակացութեան խաչմերուկ մը։

Ռիօ-Անտիռիօ կամուրջը "Խարիլաոս Թրիքուփիս" Χαρίλαος Τρικούπης կոչուած է, Փաթրայի արուարձան Ռիօն կը կապէ դիմացի հիւսիսային ափին գտնուող Անտիռիօ գիւղաքաղաքին եւ կը միացնէ Պեղոպոնեզը արեւմտեան Կեդրոնական Յունաստանին։ Կամուրջը նաեւ մաս կը կազմէ "Յոնիոյ" մայրուղիին A5 եւ Եւրոպական թիւ 55 մայրուղիին E55 ։

Քաղաքին աշխարհածանօթ "բարեկենդանը" ՝ կոչուած Փաթրինօ Քարնավալի Πατρινό καρναβάλι Եւրոպայի ամենանշանաւորներէն է։

2006 թուականին, Փաթրան Եւրոպայի Մշակոյթի մայրաքաղաքը կը դառնայ։

Ծննդավայրն է Յունաստանի քաղաքական կեանքի մէջ մեծ դեր խաղցած քաղաքագէտներու՝ նախագահներ, վարչապետներ եւ այլն․ օրինակ՝ Փափանտրէու ընտանիքը երեք վարչապետներ, Տիմիթրիս Ղունարիս, Փանաղիոթիս Քանելաոփուլոս եւ շատ ուրիշներ, ինչպէս նաեւ Յունաստանի նախկին Նախագահ՝ Գոսթիս Սթեֆանոփուլոս։

                                     

2. Անուանում

Ըստ առասպելին, Փաթրա անունը առաջացած է Փաթրէա առասպելային բնակիչէ մը, որուն արմատները Սփարդիէն կամ՝ Սպարտա են։ Ան Յոնիացիներուն կը վռնտէ, կը միացնէ նախապատմական քաղաքային շրջանները, նոր վայրին տալով Փաթրէ անունը Փաթրէա անունին յոգնակին։

                                     

3.1. Աշխարհագրութիւն Քաղաքին Դիրքը

Փաթրա նաւահանգիստ քաղաքը, Պեղեպոնեզի հիւսիս արեւմուտքը կը գտնուի։ Կը տարածուի Փանախայիքօ լերան Παναχαϊκό - Panachaiko արեւմուտքի կողմէն մինչեւ Փաթրայի Ծոցի ափերուն։

Քաղաքը երկու մասերու կը բաժնուի՝ Վերին եւ Վարին քաղաք, որոնք իրարու կը միանան աստիճաններով․ շրջանի բնական աշխարհագրութեան եւ մարդու բնակութեան տիպարին միջգործողութիւնն է։ Վարին քաղաքը 19-րդ դարուն գլխաւոր քաղաք ն է եւ նաւահանգիստը․ ծովեզերիայ շրջանը ու կը տարածուի Ղլաւքոս եւ Հարատրոս գետերուն միջեւ։ Իսկ Վերին քաղաքը, հնադարեան քաղաքամասերու շրջանն է եւ կը տարածուի բերդին եւ Փանախայիքօ լերան արեւմտեան ստորոտին միջեւ։

                                     

3.2. Աշխարհագրութիւն Կենսաբազմազանութիւն

Փաթրային հիւսիսը կը գտնուի Աղիային Αγυιά ծովեզերիայ Ճահիճը․ փոքր տարածքով ջրային կենսաբանահամակարգ։ Յատկանշական է անոր պահպանումը քաղաքային խիտ բնակչութեամբ շրջանի մը կեդրոնին մէջ, որուն կլիման չոր է։ Սակայն հոն ապաստան կը գտնեն թռչուններու 90-է աւելի տեսակ։

                                     

3.3. Աշխարհագրութիւն Երկրաշարժներ

Երկրաշարժային ցնցումները յաճախակի եւ ուժգին են։

Պեղոպոնեզի հիւսիսային գօտին Փաթրայի եւ Կորնթոսի Ծոցերը ու Ռիօ-Անտիռիօ նեղուցը ներառեալ արեւմուտքէն մինչեւ արեւելք՝ Կորնթոս, նախապատմական շրջաններէն ենթակայ է զօրաւոր երկրաշարժներու։ Այս երկրաշարժները մեծ վնասներ պատճառած են ու կը շարունակեն պատճառել․ վերջին օրինակներէն՝ Յունիս 2008 6.5 Ռիխթըր չափանիշով ցնցումը7.1 ըստ Իտալիոյ երկրաուժական հիմնարկին, կամ՝ 1993-ի 5.0 ուժգնութեամբ երկրաշարժը եւ կամ՝ 1995 թուականի Փաթրայէն դէպի արեւելք մօտ 39.2 քլ հեռաւորութիւն էյիօ ծովեզերիայ քաղաքին 6.1-6.2 չափանիշի ուժգնութեամբ երկրաշարժը։

Յոնիական Ծովն ու անոր կղզիներն ալ ենթակայ են յաճախակի եւ զօրաւոր երկրաշարժի ցնցումներու։

Հնադարեան շրջանին ամենածանօթ քանդիչ երկրաշարժի օրինակն է Աքայեան Ախայիքի Էլիքի Ελίκη քաղաքին Էղիօ-ին արեւմուտքը ընկղմիլը Ք․ա․ 373։

Քաղաքին կլիման միջերկրականեան է, մեղմ ձմեռներով եւ տաք ու չոր ամառներով։ Միջին ջերմաստիճանը 18 °C։ Անձրեւները չափաւոր են։



                                     

4.1. Պատմական անդրադարձ Հին տարիներուն

Պեղոպոնեզեան պատերազմին ընթացքին, Ք․ա․431-404 տես Յունաստա նյաճախ կողմ կը փոխէ, սակայն վերջաւորութեան յաղթողներուն հետ կը գտնուի։

Ք․ա․3-րդ դարուն Փաթրա կը միանայ Աքայեան ախայիքի դաշնութեան Αχαϊκή Συμπολιτεία - Achaean League․ Պեղոպոնեզի հիւսիս արեւմտեան շրջանի քաղաքներու դաշնակցութիւն։ Այս դաշնակցութիւնը կը լուծուի Մեծն Աղեքսանտրի կողմէն երբ ան կը միացնէ յունական բոլոր քաղաք-պետութիւնները։

                                     

4.2. Պատմական անդրադարձ Հռոմէական շրջան

Ք․ա․ 146 թուականին, Հռոմէացիները Փաթրան կը գրաւեն։ Օգոստոս կայսրը Ք․ա․ 31 թուականին հասկնալով քաղաքին ռազմական եւ առեւտրական դիրքին կարեւորութիւնը, զայն կը բնակեցնէ վեթերան հռոմէացիներէ եւ քաղաքին կը մենաշնորհէ բացառիկ իրաւունքներ։ Այսպէս Փաթրան առեւտրական կապեր կը մշակէ հարաւային Իտալիոյ Պրինտիզի Brindisi հին անունը ՝ Brundisium, իր ուրոյն դրամը կը դպէ եւ կը դառնայ հարուստ եւ հանրածանօթ քաղաք․ քաղաքին մէջ գտնուած ու պահպանուած են հռոմէական այս հետքերը։

Անտրէա առաքեալը քաղաքը կ՛այցելէ եւ քրիստոնէութիւնը կը քարոզէ․ Փաթրան կը դառնայ կրօնական կռիւներու թատերաբեմ մինչեւ քրիստոնէութեան տարածումը։

                                     

4.3. Պատմական անդրադարձ Բիւզանդական կայսրութեան շրջան

Երբ Կոստանտնուպոլիսը Հռոմէական արեւելեան կայսրութեան մայրաքաղաքը 330 կը դառնայ եւ հետագային՝ Բիւզանդական Կայսրութեան, Փաթրա աստիճանաբար կը կորսնցնէ իր համբաւն ու հմայքը։ Քաղաքը շարունակաբար կը պաշարուի Սլաւերէն, Աւարներէն, Կոթերէն եւ ի վերջոյ 1204 թուականին Փաթրան կը գրաւեն խաչակիրները։ Քաղաքը մօտաւորապէս երեք դար կը մնայ լատիններուն ձեռքը՝ Աքայեան լատին իշխանութիւն, Frankish Principality of Achaea, Պեղոպոնեզի հիւսիս արեւմտեան շրջան։

Բիւզանդացիները կը վերագրաւեն քաղաքը եւ բերդը 1429 եւ 1430, սակայն 1458 թուականին Օսմանցիները զայն կը գրաւեն։

                                     

4.4. Պատմական անդրադարձ Օսմանեան գերիշխանութեան տակ

1453 թուականին Կոստանտնուպոլսոյ անկումէն ետք Մորիասը Պեղոպոնեզը Բիւզանդական կայսրութեան միակ մնացորդն է, որ կը դիմադրէ Օսմանեան Կայսրութեան։ 1466, 1532 թուականներուն թուրքերուն դէմ ապստամբութիւններ տեղի կ՛ունենան։ Իսկ 1571-ին Նաֆփաքթոյին ծովամարտէն ետք, ապստամբութիւնները կը տարածուին Պեղոպոնեզի եւ կեդրոնական Յունաստանի շրջաններուն մէջ ալ։ Թուրքերը կը հակադարձեն կոտորածներով։

17-րդ դարուն Օսմանեան Կայսրութեան յարձակումներուն պատճառներով, Բիւզանդական կայսրութիւնը Յունաստանի տարածքին վրայ կը սահմանափակուի Պեղոպոնեզի կամ՝ Մորիաս շրջանին մէջ "Մորիասի Բռնապետութիւն" կոչուած Despotate of the Morea իշխանութեամբ։

                                     

4.5. Պատմական անդրադարձ Յունաստանի Ապստամբութեան շրջան

1821, Մարտ 25-ին Փաթրայի մէջ կը յայտարարուի Յունաստանի Ապստամբութիւնը Օսմանեան տիրապետութեան դէմ․ ապստամբութեան գլուխը անցած է Փալէոն Փաթրոն Ղերմանոս Գ․ հոգեւորականը Δεσπότη Παλαιών Πατρών Γερμανό Γ΄․

1828 թուականին, ֆրանսական բանակին սպարապետ Նիքոլա Ժոզէֆ Մէզոն Nicolas Joseph Maison Փաթրան կը գրաւէ, քաղաքէն դուրս վռնտելով թուրք-եգիպտական պահակագունդը եւ Փաթրան կը յանձնէ Յունաստանի նորաստեղծ պետութեան։ Քաղաքը սակայն, ապստամբութեան շրջանին գրեթէ ամբողջովին կը քանդուի եւ կը վերաշինուի Իոաննի Քափոտիսթրիային Յունաստանի նորաստեղծ պետութեան առաջին կառավարիչ կողմէն։

                                     

4.6. Պատմական անդրադարձ Գաղթականներու հաստատում

Փոքր Ասիոյ աղետէն ետք, յոյն գաղթականներու մեծ թիւ մը Փաթրայի նաւահանգիստը կը հասնին եւ քաղաքը կը հաստատուին։ Առաջին ամիսներուն անոնց կը պատսպարեն դպրոցներու եւ չամիչի շտեմարաններու մէջ։ 1926-ին կը սկսին կառուցուիլ գաղթականներու առաջին երեք թաղամասերը՝ Προσφυγικά Πάτρας փրոսֆիղիքա Փաթրաս։ Գաղթականները կը կառուցեն Սուրբ Ֆոթինի եկեղեցին, ի յիշատակ Զմիւռնիոյ հրոյ ճրագ դարձած թուրքերուն կողմէ համանուն եկեղեցուոյ։ 1925-ին եկեղեցուոյ մօտ կը կառուցուի Գաղթականներուն Մարզադաշտը Γήπεδο Προσφυγικών․ Յունաստանի ամենահիներէն։ Փոքր Ասիոյ գաղթականները թափ կու տան քաղաքի տնտեսութեան եւ մշակոյթին։

                                     

4.7. Պատմական անդրադարձ Ժամանակակից շրջան

Բ․ Համաշխարհային պատերազմին ընթացքին, 1941 թուականին կը գրաւուի գերմանացիներուն կողմէն։ Անոնք քաղաքին գերիշխանութիւնը իրենց զինակից իտալացիներուն կը յանձնեն 1943։

1950 եւ 1960 տարիներուն, ճարտարարուեստը եւ ծովային երթեւեկութիւնը կը զարգանայ։ Փաթրա Յունաստանի արեւմուտքի դուռը կը դառնայ։

Այժմ Փաթրան ժամանակակից արդի քաղաք մըն է եւ անոր նաւահանգիստը Յունաստանի երկրորդն է եւ գլխաւոր ելքը դէպի Եւրոպա։ Կեանքը կ՛եռայ Փաթրա քաղաքին մէջ, նա մանաւանդ շնորհիւ իր համալսարաններուն։ Յունաստանի ամէն կողմերէն ուսանողներ ժամանակաւոր կը հաստատուին քաղաքը մինչեւ իրենց ուսման շրջանը բոլորեն։

Համալսարաններուն ընձեռած ընկերային աշխուժ կեանքին զուգահեռ, ամէն տարի կը կատարուին՝ զանազան փառատօներ, Փաթրային Բարեկենդանը՝ Փաթրինօ Քարնավալի Πατρινό καρναβάλι եւ շատ ուրիշ։

                                     

5.1. Տեսարժան վայրեր Հրապարակներ եւ պուրակներ

Փաթրա քաղաքը ունի բազմաթիւ հրապարակներ եւ պուրակներ․ նշենք ամենածանօթները․-

                                     

5.2. Տեսարժան վայրեր Հրապարակներ

  • Սուրբ Ղիորղօ հրապարակ Πλατεία Αγίου Γεωργίου
  • Օլղաս հրապարակ Πλατεία Όλγας Εθνικής Αντίστασης
  • Օմոնիա հրապարակ Πλατεία Ομόνοιας
  • Փափաֆլեսա հրապարակ Πλατεία Παπαφλέσσα
  • Թապախանոն Ֆիլիքոն հրապարակ Πλατεία Ταμπαχάνων Φιλικών
  • Երեք դաշնակիցներու հրապարակ Πλατεία Τριών Συμμάχων
  • Յաղթանակի հրապարակ Πλατεία Νίκης
  • Երաց Նաւապետներուն հրապարակ Πλατεία Τριών Ναυάρχων
  • Իփսիլա Ալօնիա հրապարակ Πλατεία Υψηλών Αλωνίων
  • Գոստի Փալամա Նորման հրապարակ Πλατεία Κωστή Παλαμά Νόρμαν
  • Ցիորղոս Ա․ի հրապարակ Πλατεία Γεωργίου Α΄
                                     

5.3. Տեսարժան վայրեր Պուրակներ

  • Բերդին պուրակը Πάρκο Κάστρου
  • Աղիայի ճահիճը Փլազ պուրակը Έλος της Αγυιάς Πάρκο Πλαζ
  • Հարաւային պուրակ Νότιο Πάρκο
  • Կարմիր Ջաղաղքին պուրակը Πάρκο Κόκκινου Μύλου
  • Փարոսին պուրակը Πάρκο Φάρου
  • Ռիղոփուլու պուրակ Άλσος Ρηγόπουλου Γηροκομειό
  • Սքաղիոփուլիու Պարտէզ Κήπος Σκαγιοπουλείου
  • Տասիլիօ Δασύλλιο
                                     

5.4. Տեսարժան վայրեր Թանգարաններ

  • Փաթրայի Համալսարանի Գիտութեանց եւ Արուեստագիտութեանց թանգարան Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας ΜΕΤ Πανεπιστημίου Πατρών
  • Փաթրայի Փոքր Ասիոյ Յիշատակումներու թանգարան Μουσείο Μικρασιατικής Μνήμης Πατρών
  • Փաթրայի Լրագրութեան թանգարանը Μουσείο Τύπου Πατρών
  • Փաթրայի Ժողովագրական Արուեստի Թանգարան Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Πατρών
  • Փաթրայի Նոր Հնագիտական Թանգարանը Αρχαιολογικό Μουσείο Πάτρας
                                     

5.5. Տեսարժան վայրեր Եկեղեցիներ, վանքեր

  • Սուրբ Նիքոլաու Վանք Μονή Αγίου Νικολάου Μπάλα Πατρών-Παλαιομονάστηρο
  • Սուրբ Փանտոքրաթոր եկեղեցի Ιερός Ναός Παντοκράτορος Πατρών
  • Ծերանոցի Վանք Μονή Γηροκομειού Ιερά Μονή Παναγίας της Γηροκομίτισσας․ 10-րդ դար
  • Սուրբ Անտրէա եկեղեցին Ι.Ν. Αγίου Ανδρέα
                                     

6.1. Փոխադրական միջոցներ Ցամաքային փոխադրամիջոցներ

Փաթրան փոխադրամիջոներու խաչմերուկ մըն է, ուր իրարու կը միանան Յունաստանի շրջանները կապող երեք գլխաւոր մայրուղիները։

Փաթրան ունի խիտ, ընդարձակ, իրարու հաղորդակցող լայնածաւալ հանրային փոխադրամիջոցներ․ հանրակառքային՝ autobus, երկաթագծային պարզ եւ քաղաքային արագընթաց՝ προαστιακός ։ Նաեւ՝ թաքսի taxis։ Ասոնք կապուած են նաւային եւ օդային փոխադրամիջոցներուն։

Քաղաքին արեւելեան կողմը կը գտնուի Օլիմպիա մայրուղին․ կը կապէ Փաթրան Աթէնքին, Կորնթոսին եւ Պեղոպոնեզի հիւսիսային քաղաքներուն հետ։

Քաղաքին հիւսիս արեւմուտքը կը գտնուի Ռիօ-Անտիռիօ կամուրջը եւ Յոնիա մայրուղին․ Փաթրան կը կապեն Կեդրոնական Յունաստանին եւ Իփիրոսին Յունաստանի հիւսիս արեւմտեան շրջան։

Քաղաքին հարաւը՝ Ազգային մայրուղին․ Փաթրան կը կապէ Պեղոպոնեզի կեդրոնական եւ հարաւային շրջաններուն։

                                     

6.2. Փոխադրական միջոցներ Նաւային փոխադրամիջոցներ

Եւրոպայի առեւտուրի դուռն է, յատկապէս արեւմտեան կեդրոնական Պալքանեան երկիրներու միջեւ տեղի ունեցած բախումներու ընթացքին ու ատկէ ետք ա՛լ աւելի կ՛ամրապնդէ իր դիրքը Պոզնիոյ պատերազմ 1992-1995 եւ Խրուաթիօ Քրուաթիա պատերազմ 1991-1995)։ Կորնթոսի Ջրանցքն ալ, բախտորոշ դեր կը խաղայ այս ուղղութեամբ։

Նաւային փոխադրամիջոցը 24 ժամուան հետեւողականութեամբ կը բանի։ Փաթրայի նաւահանգիստին միջոցաւ կը կատարուին ներուծումներ եւ արտադրումները դէպի Եւրոպա։ Նաւահանգիստը կապուած է արեւմտեան Իտալիոյ նաւահանգիստներուն հետ։ Նոյնպէս, ամենօրեայ է նաւային կապը Յոնիական Ծովուն կղզիներուն եւ Փաթրայի եւ Կորնթոսի Ծոցերուն ափերուն գտնուող շրջաններուն հետ եւ փոխադարձ։

                                     

6.3. Փոխադրական միջոցներ Օդային փոխադրամիջոց

Փաթրան Եւրոպական երկիրներուն հետ կապուած է Արաքսօ օդակայանով, քաղաքին կեդրոնէն 40քլ․ հեռու։

                                     

7. Փաթրայի հայերը

Փոքր Ասիոյ աղետէն ետք, յոյն գաղթականներուն հետ, հայեր ալ Փաթրայի նաւահանգիստը կը հասնին եւ քաղաքը կը հաստատուին։ Տե՛ս բուն արձանագրութիւն՝ Փաթրայի հայերը

                                     

8. Արտաքին յղումներ

  • Յոնիոյ մայրուղին յուն.
  • Փաթրային օդակայանը յուն.
  • Փաթրա՝ Եւրոպայի Մշակոյթի մայրաքաղաքը․ տեսերիզ եւ պատմական յուն.
  • Փաթրային պատմութիւնը յուն.
  • փրոսֆիղիքա Փաթրաս յուն.
  • Փանախայիքօ լեռը անգլերէն
  • Իոաննիս Քափոտիսթրիաս յուն.
  • Երւոպայի թիւ 55 մայրուղին յուն.
  • 1821, Փաթրայի ապստամբութիւնը յուն.