Back

ⓘ Մկրտիչ Պոտուրեան



                                               

Ստեփան Դեմուրեան

Թշուառ մանկութենէ մը ետք կը մտնէ Թիֆլիսի Ներսիսեան վարժարանը, զոր կ՛աւարտէ 1892-ին: Կը գործէ նախ Շուշիի, յետոյ Գորիսի, Ախալքալաքի մէջ եւ այլուր, իբրեւ երաժիշտ ուսուցիչ եւ երգչախումբի վարիչ: 1898-ին կը մտնէ Լենինկրատի Երաժշտանոցը, կը վերադառնայ թերաւարտ: Կը սկսի շրջիլ Անդրկովկասի հայկական գիւղերուն մէջ, շարունակելով Կարա-Մուրզայի գործը: Դեմուրեան իր առաջին հաւաքած ժողովրդական երգերը կը հրատարակէ 1907-ին, Փեթերսպուրկ: Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի պետական հրատարակչական եւ այլ ժողովրդական երգերը: 1930-ին իրեն տրուած է երաժշտութեան վաստակաւոր ուսուցիչի կոչում:Մեռած է 1934 Յունուար 13-ին:

                                               

Ապրոյ

Ապրօ, եգիպտահայ, սերած Իզմիրէն, որդի Պետրոս Ապրոյի, ծնած 1932-ին եւ բարձրագոյն ուսումը ստացած Գերմանիոյ մէջ, որուն լեզուին հմուտ էր եւ նաեւ տեղեակ ֆրանսերէնի եւ անգլերէնի: Պաշտօնավարելէ ետք խտիւ Իսմայիլ փաշայի քով՝ մտած էր Մեծն Նուպար փաշայի օրով Եգիպտոսի Արտաքին նախարարութեան մէջ 1870-79 տարիներուն, որ երբ եգիպտական կառավարութեան կողմէ Եթովպիա կը ղրկուի հայազգի երիտասարդ քաղաքագէտն ալ 1875-ին Եգիպտոսի փառքին համար զոհ կ՛երթայ:

                                               

Րիչըրտ Արթինեան

Արթինեան Րիչարտ, Նիւ Եորք քաղաքի "Մաքրութեան Ընկերութիւն" ը բացած է իր նպատակը պատկերացնող նկարներու մրցում մը՝ որուն կրնային մասնակցիլ դպրոցի աշակերտներ: Պրոնքսի Բարձր. վարժարաններէ մասնակցող աշակերտաերու մէջ առաջինը հանդիսացաւ Ճէյմս Մընրօ Բարձր. վարժարանի ուսանողներէն հայ պատանի մը, - Րիչարտ Արթինեան: Այս առթիւ նկարներու մրցման Յանձնախումբի ատենապետ միսիս Սթրալէմ նամակաւ մը իր շնորհակալութիւնները յայտնելով կը հաղորդէ թէ Քննիչ Յանձնախումբը պր. Արթինեանի նկարը առաջին մրցանակի արժանի դատեց, անոր մէջ գտնելով ինքնատպութիւն եւ գերազանց վրձինում: Մրցման դրուած նկարներու թիւն էր 1000: Պ. Արթինեա ...

                                               

Աբարդեան Գրիգորիս

Աբարդեան Գրիգորիս, ծնած է 1835 թուականին, Զեյթուն եւ վախճանած է 1909 Բերայի մէջ: Իբրեւ կիլիկյոյ կաթողիկոսութեան միաբան 1861-ին աբեղեայ կը ձերնադրուի։ Ազգասէր քաջ եկեղեցկն։ 1868-ին երդ Զէյթուն տագնագալի կացութեան մէզ կը գտնուէր՝ քանի մը երեւելիներու հետ Ֆրանսա երթալով Նաբոլէոն Գ-ի ներկայացած է խնդրելու համար անոր միջամտութիւնը՝ թուրք կարավարութեան մօտ Զէյթուն-ի համար բնականուն կեանք ապահովելու ։ Վարդապետին դինունը արդիւնաւոր կ՚ըլլայ ։ Աբարդեան շուրջ 40 տարի վարած է առաջնորդութեան պաշտոններ ի Կ. Պոլիս՝ Գասըմ-Փաշայի եւ Ֆէրի-Քէօյի մէջ։ Վախճանած է Բերա 1909-ին։ Թաղուած է Շիշլիի ազգային գերեզման ...

                                               

Աստուածածին Վանք (Երուսաղէմ)

Աստուածածին Վանք, Ս. Սիոնի դիմաց, Բեթղեհէմի ճամբուն վրայ, վանքս շինած է բարի անուն եւ ընտրեալ Գէորգ քհ., որուն եղբօրորդին Յովհաննէս ճգնաւոր "հանդերձ քեռբ իւրով կրօնաւոր կագաւ" կը ստանայ Երուսաղէմ ի Յովհաննէս աբեղայի ձեռամբ գրուած ճառընտիր մը: Ձեռագիրը կը նուիրուի Երուսաղէմայ Ս. Աստուածածին վանքին "ի վայելումն որգւոյ իւրեանց Գէորգայ սարկաւագի եւ այլ կրօնաւորաց եւ քահանայից": Յիշեալ կը խնդրէ զհիմնադիր կամ զռինող եկեղեցւոյս զԳէորգ քհ. գնացեալն առ Քրիստոս եւ զգծողն եւ զկազմողն Յովան 1215-ին: Ըստ այսմ՝ վանքս ԺԳ. դարու սկիզբը կառուցուած է: 1473-ին Աւետիս եպիսկոպոս վանքիս մէջ Ոեկեփորիկ մը կ’ընդօր ...

                                               

Երամ Պէյ Արամ

ԵՐԱՄ ՊԷՅ ԱՐԱՄ, ճարտարագէտ եւ հաշուագէտ, բարեկարգիչ՝ Թուրքիոյ ընդհանուր երկրտգործութեան, Խորհրդարանի ծերակոյտի անդամ:

                                               

Յակոբ Աշըգեան

Աշըգեան Հակոբ, Ազգային բարերար, ծնած ի Թալաս 1819-ին, փոքր հասակին իր հօր հետ Աղեքսանդրիա կը փոխադրուի ու կառավարական դպրոց կը յաճախէ: 16 տարու էր երբ հայրը վախճանեցաւ ու ինքն ստիպուեցաւ անոր փայտի վաճառականութեան գործին գլուխն անցնիլ. Այս գործը ձգելով՝ սեղանաւորութեանմբ եւ հողատիրութեամբ զբաղած է եւ յետոյ դարձած է հողատէր: Ապուհօմօսի մէջ ան ունէր ագարակ մը եւ Աղեքսանդրիոյ մէջ ազդեցիկ դիրք: Աշըգեան կենդանութեան միջոցին իր սեփական 7 կալուածոց տարեկան մօտ 2000 լիրա հասոյթին 100-ին 58 մասը կտակած է ազգային այլ եւայլ հաստատութեանց: Երուսաղէմայ ժառանգաւորաց վարժարանին, Ս. Փրկչեան Հիւանդանոցին, ...

                                               

Լեւոն Եագուպեան

Եագուպեան Լեւոն, ծնած է 14 Օգոստոս 1900-ին Կեսարիա: Նախակրթութիւնը Կիւմիւշեան եւ միջնակարգ ուսումը՝ Միացեալ ուսումնարանին մէջ ստացած է: Պատերազմի ատեն գաղթած է մօրը եւ պզտիկ եղբօրը հետ, որոնք ինկած են Շէյխ-Միսքին-Հավրան ճամբան: 1918-ին ազատելու համար ինքզինք Էլ Քարի լէէն կը սկսի մէկ քանի ընկերներով արաբական ճակատը ճեղքել: 23 օրուան տաժանելի ճամբորդութենէն ետք կը հասնի Կարմիր ծովու եզերքը՝ Ագապա: Անկէ կանցնի Բորթ Սայիտ եւ Անգլիական բանակին կը ծառայէ 1 Նոյեմբեր 1918-էն 19 Դեկտեմբեր 1920, որմէ ետք՝ եղբօրը Սարգիսին օգնութեամբ կերթայ Ամերիկա եւ հոն Նիւ Եորքի մէջ կը զբաղի դերձակութեամբ: Կեսարիոյ ...

                                               

Գնունիք

Գնունիք, նախարական տոհմ Հայոց, սերած ասորեստանեաց Սենեքերիմ թգ.ի զաւակէն, որոնց նախահաւը Վաղարշակ թգ. Տակառապտը լինելով, տոհմին անունը կոչուեցաւ Գնունիք իբր թէ Գինի-ունիք: Այս տոհմէն միջին Տիգրանի օրով, Հայոց թգ.ի Գնէլ տակառապետը հեծելազօր գնդով Երուսաղէմ ղրկուեցաւ: Արշակ թգ.ը գործակալութեան եւ հազարապետութեան մեծամեծ պաշտօններու բարձրացուց այս տոհմը: Մեծ նախարարաց կարգին էր տոհմս, եւ աշխարհախումբ բանակին կը մասնակցէր 500 հոգւով: Ոչ սակաւ նշանաւոր անձինք ելած են տոհմէս, որոնք հայրենիքի եւ եկեղեցկւոյ համար պատերազմեր ու նահատակուեր են: Գնունեաց երկրին վրայ թէպէտ յայտնի բան մը գրուած չենք գի ...

                                               

Յակոբ Եըլանճեան

Եըլանճեան Յակոբ, Հնչակեան գորցիչ, ծնած է Թոմարզա 1878-ին, ուր առած է նախնական կրթութիւնը, Իզմիր կ’երթայ հահ մը եւ 1908-ին Ամերիկա կ’անցնի ու վերջապէս 1912-ին Սաութհ Մելուօքի քաղաքին մէջ կը հաստատուի: 1895-ին Թոմարզային մէջ Ս. Գ. Հնչակեան մանաճիւղի առաջին անդամներէն է: Ամերիկայի մէջ անդամակցած է Թոմարզայի Միութեան, որուն վարչութեան մասնակցած է: 1929-ին Թոմարզայի Միացեալ Ընկերութեան Վերաշինած Յանձնախումբի Ատենապետ եւ Նոր Թոմարզայի շինութեան նախաձեռնարկ եղած է եւ աշխատակցած է Համակեսարացիական Միութեան գոյանալուն: Այժմ Թոմարզայի Միացեալ Ընկերութեան Կեդր. Վարչութեան Ատենապետն է: Անդամ է տեղակակ ...

Մկրտիչ Պոտուրեան
                                     

ⓘ Մկրտիչ Պոտուրեան

Պոտուրեան Մկրտիչ, Պարտիզակ - 8 Դեկտեմբեր 1959, Վաղարշապատ, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն), հայ հանրագիտակ, հայագէտ, հրապարակագիր, գրող։

                                     

1. Կենսագրութիւն

Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրի Ներսէսեան եւ Մխիթարեան վարժարաններէն ներս։ 1897 թուականին, Հ․ Սերոբէ վ․ Ապտուլլահեանի հետ, մեկնած է Վենետիկ, ուսանած հայագէտներ Յովհաննէս Թորոսեանի, Վարդան Հացունիի, Արսէն Ղազիկեանի մօտ, 1902 թուականին դարձած է Մխիթարեան միաբանութեան անդամ։

1902-ին Գեր․ Իգնատիոս Կիւրեղեան Արքեպիսկոպոս աբբայէն վարդապետ կը ձեռնադրուի։

1903 թուականին դասաւանդած է Վենետիկի Մուրատ Ռափայէլեան վարժարանին մէջ, ուր անոր աշակերտած են Դանիէլ Վարուժանը, Վահրամ Փափազեանը եւ ուրիշներ։

1909ին եղած է "Բազմավէպ" -ի խմբագիրը, 1909-1912ին՝ մատենադարանապետ։ Այնուհետեւ Եղիսաբէթուպոլսոյ մէջ զբաղած է գիտական, լրագրական, մանկավարժական աշխատանքով։

1929-1959 թուականներուն եղած է Թրանսիլվանիոյ Ֆրումոասա աւանի հունգարացած հայեու հոգեւոր առաջնորդը, այնտեղ հիմնած է տպարան, ծաւալած հրատարակչական, մանկավարժական բուռն գործունէութիւն։ 1959 թուականին տեղափոխուած է Խորհրդային Հայաստան։

                                     

2. Աշխատութիւններ

Պոտուրեանը լոյս ընծայած է "Զարդանկարք Ավետարանի Մլքե թագուհւոյ" 1902։ Հրատարակած է "Կոստանդին Երզնկացի ԺԴ. դարու ժողովրդական բանաստեղծ եւ իւր քերթուածները" 1905, "Ադամգիրք Առաքել Սիւնեցւոյ" 1907, "Առաքել Սիւնեցի եւ իր քերթուածները" 1914, "Մարտիրոս Ղրիմեցի եւ իր քերթուածները" 1924-1930 եւ այլ գիրքեր։

Պոտուրեանի գրիչին կը պատկանին Հովհաննես Երզնկացիի, Ֆրիկի, Յովհաննէս Թլկուրանցիի, Գրիգորիս Աղթամարցիի, Պաղտասար Դպիրի եւ միջնադարեան այլ բանաստեղծներու մասին ուսումնասիրութիւններ։

Գրած է նաև բանասիրութեան, մամուլի պատմութեան "Հայ մամուլը տասնհինգ տարու մէջ․ 1894-1910 թուականներ" վերաբերող գործեր։

                                     

3. Պարբերականներ

Պուխարեստի մէջ Պոտուրեան հրատարակած է "Մասիս" 1920-1922, "Գաղութի Ձայն" 1923, 5 թիւ միայն, "Նաւասարդ" 1923-1924 թուականին, Հ․ Սիրունիի և Հ․ Աթանասեանի հետ, "Փարոս" 1924, Վ․ Մեշտուճեանի հետ, նոյն տարին 1924 "Դիցաւան" գրական ամսագիրը, "Երկիր" 1925-1929, "Հայ Մամուլ" 1934-1942, Հ․ Աթանասեանի հետ պարբերականները, տարեցոյցներ ։ Հայ ժողովուրդի տառապանքները արտացոլուած են Պոտուրեանի "Սեւ Էջը" 1910, "Արմենակին Յոյսերը" 1923, "Կարմիր լուսին" 1927 նորավէպերուն մէջ։

Պոտուրեանը ստեղծագործած է նաեւ մանուկներու համար ։ Անոր որոշ երկերը թարգմանուած են ռումաներէն եւ հունգարերէն։ Կատարած է թարգմանութիւններ իտալերէնէ եւ հունգարերէնէ։ Պոտուրեան հայ հանրագիտական գրականութեան հիմնադիրներէն է։

                                               

Հաբէլեան Դաւիթ

Հաբէլեան Դաւիթ, Արզնցի, եղբայր Հարպիկի որ 1051-ին Արզնի բերդր երկար ատեն պաշտպանեց Մոմոմախ կայսեր Պեռող զօրավարին յարձակման դէմ: Պեռոզ դաւաճանութեամբ բերդին տիրելէն ետք Դաւիթը իր երկու եղբայրներուն հետ Պոլիս տարաւ

                                               

Յովսէփ Աբգարովիջ

Յովսէփ Աբգարովիջ, որդի Խաչատուրի: Սթա նիսլավուվ քաղքին մէջ կերպասեղէններու ամենամէծ վաճառատունը իրենն էր: Մեծ հարստութեան մը տէր ըլլալով՝ Տնիէսթր գետին վրայ գտնուող Լուքա կոչուող գիւղը կը դնէ: Ամէնէն յարգուած էր եւ այնպիսի համբաւ մը ունէր որ ժողովուրդը զինքը նահապետ կը կոչէր, որովհետեւ շատ կրօնասէր կաթողիկէ մըն էր եւ Հայկական աւանդութիւններուն սիրահար: Մեռաւ ի Լեմպերկ 1853-ին:

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →