Back

ⓘ Աշխարհագրութիւն



                                               

Թիֆլիս

Թիֆլիս, Վրաստանի մայրաքաղաքը, ինչպէս նաեւ՝ պետութեան մեծագոյն քաղաքը։ Կը գտնուի երկիրին կեդրոնական մասին մէջ՝ Կուր գետի երկու ափերուն։ Կը համարուի աշխարհի հնագոյն քաղաքներէն մէկը, որ հիմնուած է Ե. դարուն՝ Վիրքի թագաւոր Վախթանգ Գորգասալի կողմէն։ Դարավերջին, Վախթանգի որդին եւ յաջորդը՝ Տաչի արքան, մայրաքաղաքը Մցխեթէն կը տեղափոխէ Թիֆլիս։ Ռուսական տիրապետութեան տարիներուն Թիֆլիս եղած է Կովկասեան տարածաշրջանի քաղաքական եւ մշակութային կեդրոնը։ Դարեր շարունակ հայերը եղած են Թիֆլիսի քաղաքային կեանքին անբաժանելի մէկ մասը։ Մինչեւ այսօր Հավլաբար թաղամասին բնակչութեան մեծ մասը հայեր են։ Խորհրդանշական է ...

                                               

Էջմիածինի Գէորգեան Հոգեւոր Ճեմարան

Գէորգեան հոգեւոր ճեմարան, Հայաստանի մէջ հիմնուած եւ մինչեւ օրս գործող ամէնէն հին բարձրագոյն ուսումնական հաստատութիւնը։ Հիմնադրուած է 1874-ին, Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի տաճարի կողքին։

                                               

Խալիպեան Վարժարան

Խալիպեան Վարժարան, Խալիպեան ուսումնարան, հիմնուած է 1858 թուականին, Թեոդոսիամ, Յարութիւն Խալիպեանի հատկացրած միջողներով, Գ. Այվազովսկի նախաձեռնութեամբ։ Պահպանուած է Նոր Նախիջեւան մեծահարուստ վաճառական Յարութիւն Խալիպեան նուիտարութիւնները, եկեղեցական գումարները եւ սովորողներուն, Ֆրանսերէն եւ թուրքերէն, հաւասարապէս նաեւ այն բոլոր առարկաները, որոնք Ռուսաստան եւ Եւրոպա կազմած են գիմնազիական միջնա-Խալիպեան վարժարանը կարգ կրթութեան հիմունքները ։ Թուրքերը դասաւանդած են արեւմտահայ, իսկ ռուսերը՝ արեւելահայ երեխաներու համար։ Ուսումնարանի ընդհանուր կառավարն է իրակացնել վերատեսուչ Գ. Այվազովսկին։ Խալի ...

                                               

Բուսաբանութիւն

Բուսաբանութիւնը կընգրկէ մեծ քանակութեամբ խնդիրներ՝ բոյսերու արտաքին եւ ներքին կառուցուածքի օրինաչափութիւնները մորֆոլոգիա եւ անատոմիա, բոյսերու դասակարգումը եւ սիստեմատիկան, բուսատեսակներու պատմական զարգացումը էվոլյուցիա, ազգակցական կապերը ֆիլոգենեզ, տարածումը՝ տարածական բաշխումը Երկրի մակերեսին բոյսերու աշխարհագրութիւն, բուսածածկի կառուցուածքը ֆիտոցենոլոգիա կամ երկրաբուսաբանութիւն, բույսերու հնարաւոր մշակումը արտադրութեան մէջ տնտեսական բուսաբանութիւն։ Ըստ ուսումնասիրման օբյեկտի բուսաբանութեան մէջ կառանձնացնան՝ լիխենոլոգիա - գիտութիւն քարաքոսերի մասին բրիոլոգիա - գիտութիւն մամուռներու մասին ...

                                               

Գերսամ Ահարոնեան

Գերսամ Ահարոնեան, Մարաշ, Թուրքիա - 20 Յունուար 1981, Պէյրութ, Լիբանան), լիբանանահայ խմբագիր, հրապարակագիր, մանկավարժ, ազգային-քաղաքական գործիչ։

                                               

Վայոց Ձոր

Վայոց ձոր, Մեծ Հայքի Սիւնիքի գաւառներէն մին։ Կը համապատասխանէ ՀՀ ներկայ Վայոց ձորի մարզին՝ Եղեգնաձորի ու Վայքի շրջաններով։ Վայոց ձորը, Սիւնիքի ամէնէն նշանաւոր գաւառներէն մէկն էր։ Վայոց ձորի եւ անոր մէջ գտնուող շարք մը վայրերու մասին մեր եւ օտար աղբիւրներու մէջ կան բազմաթիւ յիշատակութիւններ։ Վայոց ձորն իր մէջ կ՛ընդգրկէր Արփա գետի վերին եւ միջին հոսանքներուն աւազանները։ Ան սահմանափակուած էր հիւսիսէն Գեղարքունիքով եւ Սոդքով, արեւելքէն՝ Ծղուկով եւ Արցախի Ծար գաւառով, հարաւէն՝ Ճահուկով եւ Այրարատի Շարուր գաւառով, իսկ արեւմուտքիէն՝ ան Այրարատէն բաժանուած էր Գեղամայ լեռներու ջրբաժան գիծով։ Վայոց ...

                                               

Գաբրիէլ Պատկանեան

Գաբրիէլ Պատկանեան, Թիֆլիս, Վրացական նահանգ, Ռուսական Կայսրութիւն - 13 Ապրիլ 1889, Սեն Փեթերսպուրկ, Ռուսական Կայսրութիւն), բանաստեղծ, արձակագիր, պատմաբան, մանկավարժ, գրական-հասարակական գործիչ։

                                               

Գէորգ Աբովեան

Գէորգ Աբովեան, Օձունի Եկեղեցին, Օձուն, Հայաստան - 30 Դեկտեմբեր 1866, Օխոտսկոե, Նիժնեգորսկի շրջան, Ղրիմի ինքնավար խորհրդային սոցիալիստական հանրապետություն), հայ պատմաբան-ուսուցիչ։ Ծնած է Լոռի շրջանի Օձուն գիւղին մէջ 7 Ապրիլ, 1837-ին։ 1844 թուականին, հօրը մահէն ետք, մեծ հայրը՝ Արազ, զինք կը տանի Սանահինի դպրեվանք, որմէ ետք նոյն վանքի միաբաններէն՝ Սարգիս վարդապետ զինք կը տանի Տփխիս Թիֆլիս եւ կը յանձնէ Ներսէսեան դպրոցի խնամքին։ Գէորգի ցուցաբերած մեծ յառաջդիմութիւնը Ներսէս Ե. Աշտարակեցիի ուշադրութեան առարկայ կը դառնայ։ Կաթողիկոսի հրամանով, 1849 թուականին, ան կ՛ուղարկուի Մոսկուայի Լազարեան ճեմար ...

                                               

Նուպար-Շահնազարեան վարժարան

Նուպար-Շահնազարեան վարժարան, միջնակարգ դպրոց, հիմնադրուած՝ 1866 թուականին։ Վարժարանը կառուցուած է Ներսէս եպիսկոպոս Վարժապետեանի ջանքերով եւ Կարապետ վարդապետ Շահնազարեանի կտակին, ինչպէս նաեւ Նուպար փաշայի նուիրատուութեան շնորհիւ։ Խասգիւղի մէջ կառուցուած վարժարանը իր երկու բարերարներուն անունով նախ կոչուած է ժառանգաւորաց գիշերօթիկ վարժարան։ Ներսէս եպիսկոպոս ստանձնած է դպրոցին տնօրէնութիւնը, լուծել տուած է Ներսէսեան վարժարանին վերին կարգերը եւ անոնց աշակերտները ուսուցիչներով միասին փոխադրեց նոր վարժարանը։ Նուպար-Շահնազարեանի կրթական ծրագիրը կընդգրկէր՝ հայերէն, ֆրանսերէն, թրքերէն, անգլերէն, թո ...

                                               

Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու Դրօշ

ԱՄՆ-ի դաշնակային կառուցուածքը արտայայտուած է երկրի պետական դրօշի վրայ։ Դրօշի վերին ձախ անկիւնը պատկերուած է սպիտակ հնգաթեւ աստղերով ուղղանկիւնին, աստղերու թիւը կը համապատասխանէ դաշնութեան մէջ մտնող նահանգներու թիւին․ այն պարբերաբար կը փոխուի. 50-րդ աստղը դրօշի վրայ աւելցած է 1959-ին, Հաւայան կղզիներուն նահանգի կարգավիճակ տալէն ետք։ Այդ դրօշը ուժի մէջ մտած է 4 Յուլիս 1960-ին։ Դրօշի հորիզոնական եօթ կարմիր եւ վեց սպիտակ շերտերը կը խորհրդանշեն անկախ պետութիւն ձեւաւորած բրիտանական տասներեք գաղութները ։ Վերին ձախ անկիւնը՝ կապոյտ դաշտին մէջ, պատկերուած սպիտակ աստղերու քանակը կը համապատասխանէ նահա ...

                                               

Ստեփանոս Ագոնց

Ագոնց Ստեփանոս Գիւէր, արքէպիսկոպոս, Վենետկոյ Մխիթարեան երրորդ Աբբան: Ծնած Թրանսիլվանիոյ Ճուրճով-Կէօրկէնի հայաքաղաքը 1739 Նոյեմբեր 20-ին, Գրիգորի որդի, մկրտութեան անունն էր Ամիրա: 1757-ին Վենետկւոյ Ս. Ղազարու վանքը կը գրկուի ուր վեց տարի ուսանալէ ետք 1763-ին քահանայ կը ձերնադրուի Հազիւ երեսն ամեայ` վանքին աշակերտաց վերակացու կը կարգուի 1770-1780, իսկ 1785-ին Ստեփանոս Մելքոնեան Աբբային Աթոռակալ-փոխանորդ կ՛ընտրուի: Առաքելական պաշտօնով 1790-ին իր ծննդավայրը կ՛երթայ, ուր կը մնայ մինչեւ Ստեփաննոս Աբբահօր մահը 1799 Հոկտ. 1800-ին Ս. Ղազար կը վերադառնայ, ուր միաբանական ընդհանուր ժողովը նոյն տարւոյն ...

                                               

Մատաթիա Գարագաշեան

Մատաթիա-Անտոն Գարագաշեան, Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 26 Նոյեմբեր 1903, Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն), պատմաբան եւ լեզուաբան։ Մխիթարեան Միաբանութեան անդամ մինչեւ 1856։

                                               

Ադլանդիտ

Ադլանդիտ, յայտնի ըստ աւանդութեան կղզի-պետութիւն։ Առաւել մանրամասն նկարագրուած Բլաթոնի երկխոսութեան մէջ, ինչպես նաւ յայտնի Հերոդոտոսի, Դիոդորոս Սիցիլիացու, Ստրաբոնի հիշատակումներուն եւ ակնարկներուն։ Ադլանդիտի գտնուելու վայրի մասին նախնիներու ցուցմունքները յայտնի չեն։ Ըստ Բլաթոնի, կղզին կը գտնուի Հերկուլեսեան սիւներուն արեւմուտք, Ադլանդա սարի առջեւէն։ Սաստիկ երկրաշարժի ժամանակ, որ կ՛ուղեկցուէր ջրհեղեղով, կղզին իր ողջ բնակչութեամբ մէկ օրում մնաց ջուրի տակ։ Բլաթոնը կը նշէ մ.թ.ա. 9500 թուականը որպէս աղետի ժամանակաշրջան։ Ադլանդիտի մասին պատմուածքներուն հետաքրքրութիւնը արտահայտուեցաւ Վերածնունդի ...

                                               

Ամերիկա

Ամերիկա Հարաւային Ամերիկա կը բաղկանայ 13 երկիրներէ Պրազիլ որ կը համարուի իբրեւ մեծագոյնը եւ բնակչութեամբ ամենահոծը, Ֆրանսական Կիւյանա, Սիւրինամ, Վենզուէլլա, Չիլի, Փարակուէյ, Ուրուկէյ, Գոլոմպիա, Էգուատոր, Փերու եւ Արժանթին: Հոն կը գտնուին հրաբխային լեռներ եւ արեւադարձային խոնաւ անտառներ: Արեւմտեան ափի երկայնքին կը տարածուի մօտաւորապէս 8000 քմ. երկարութեամբ Անտեան Լեռնաշղթայ: Այս լեռներու ստորոտին դէպի արեւելք կը տարածուին մեծ դաշտեր. Ամազոնեան եւ Փամփայի ամբողջութիւնը խոտաւէտ դաշտագետին մը: Ամազոն աշխարհի ամէնէն երկար երկրորդ գետն է իր 6400 քմ. ով: Կը բխի Անտեաններէն եւ կանցնի Ամազոնայի արե ...

                                               

Անտառ

Անտառ, երկրագունդի մակերեւոյթի մասը, որ ծածկուած է ծառերով։ Ներկայիս անտառները կը զբաղեցնեն մօտ 38 միլիոն քմ²՝ ցամաքի մակերեսի 30% ։ Այդ անտառային գօտիին կէսը կը պատկանի արեւադարձային անտառներուն, մէկ քառորդը տեղակայուած է հիւսիսային կիսագունդին մէջ։

                                               

Աշխարհացոյց

Աշխարհացոյց), հայ միջնադարեան աշխարհագրական երկասիրութիւն։ Կից ունեցած է շուրջ 15 քարտէս։ մեզ հասած են "Աշխարհացոյցի" "քարտէս"-ները նկարագրող ընդարձակ եւ յամառօտ բնութագրեր։ Կկարծուէր, թէ կազմուած է VII դարում՝ Անանիա Շիրակացւոյ կողմէն։ Այլ վարկածի համաձայն "Աշխարհացոյցը" հեղինակել է V դարու հայոց Պատմահայրը, իսկ այսու՝ նաև Աշխարհագրութեան Հայր Մովսէս Խորենացին: Աշխարհացույցի մէջ յամառօտ թուարկւում են երկի գրուելու ժամանակ յայտնի երէք մայրցամաքներու երկրները, երբեմն հաղորդւում հակիրճ տեղեկութիւններ տուեալ միաւորում հանդիպող բուսականութեան եւ կենդանական աշխարհի վերաբերեալ։ Կը հանդիսանայ եզա ...

                                               

Արաբական թերակղզի

Արաբական թերակղզի կամ Արաբիա, կը գտնուի Ասիոյ Հարաւ արեւմուտքը: Եւրոպայի, Ասիոյ եւ Ափրիկէի հատման կէտը կը համարուի։ Ունի 3, 237. 500 մ 2 տարածութիւն: Բնակչութեան թիւը կը հասնի 77 միլիոնի։ Արեւմուտքէն զայն կը շրջապատէ Կարմիր ծովը, հիւսիս-արեւելքէն` Պարսից ծոցը, իսկ հարաւ-արեւելքէն՝ Հնդկական ովկիանոսը: Արաբական թերակղզին կարեւոր տեղ կը գրաւէ համաշխարհային պատմութեան մէջ։ Թերակղզիին դերը աւելի ազդեցիկ կը դառնայ յատկապէս Ժթ. դարու ընթացքին, երբ կը յայտնաբերուին "սեւ ոսկիի" ՝ նաւթի եւ "կապոյտ վառելանիւթի" ՝ բնական կազի հսկայական պաշարներ։ Արաբական թերակղզիին եւ Պարսից ծոցի աւազանին մէջ տեղադրու ...

                                               

Արեւելք

Արեւելք, կողմնացոյցի չորս հիմնական ուղղութիւններէն մէկը։ Հորիզոնին այն կողմը, որուն ուղղութեամբ կը պտտի Երկիրը եւ ուրկէ կը ծագի արեւը։ Կը գտնուի արեւմուտքին հակադիր ուղղութեամբ։ Գիշերահաւասար օրերուն արեւը կը ծագի ուղիղ արեւելքէն։

                                               

Արեւմուտք

Արեւմուտք, արեւմուտքի կէտ, հորիզոնի չորս գլխաւոր ուղղութիւններէն մէկը, կը գտնուի դէմքով դէպի հիւսիս կանգնած դիտորդի ձախ կողմը։ Նշանակը՝ W ։ Գիշերահաւասարի օրերուն Արեգակը մայր կը մտնէ արեւմուտքի մէջ։ Երկնային ոլորտի վրայ արեւմուտքի կէտը մաթեմաթիքական հորիզոնի եւ երկնային հասարակածի հատման երկու կետերէն մէկն է։

                                               

Թունուզ

Թունուզի Հանրապետութիւն, պետութիւն ի մէջ։ Հիւսիսէն եւ արեւելքէն կողողուի Միջերկրական ծովով։ Սահմանակից է Ալճերիոյ եւ Լիպիոյ։ Տարածքը 164.2 հազար քմ 2 է, բնակչութիւնը՝ 11 037 225 ։ Մայրաքաղաքը՝ Թունուզ: Վարչականորէն կը բաժնուի 18 նահանգի՝ Պեճա, Պիզերատա, Տապես, Գաֆսա, Ճենտուպա, Կայրուան, Կասերին, Մահդիա, Մետենին, Մոնաստիր, Նապուլ, Քամուտա, Սիլիանա, Սուս, Սֆաքս, Թունուզ, Թունուզ-Հարաւային, Էլ-Կեֆ։

                                               

Ժայռապատկեր

Ժայռապատկեր, "վրախողրաֆիա" ։ Ժայռերու, քարանձաւներուն պատերուն, քարերու մակերեսներուն վրայ զանազան նիւթերով պատկերացուած տեսարաներ․ մարդոց կեանքէն, բնաշխարհէն, բնութեան երեւոյթներէն, տուեալ ժամանակաշրջանի եղելութիւններէն։ Աշխարհի երկիրներուն մեծամասնութեան մէջ գտնուած են եւ կամ կը յայտնուին ժայռապատկերներ։ Եւրոպայի հնագոյն ժայռապատկերները գտնուեցան Հարաւային Ֆրանսայի՝ Abri Castanet քարայրին մէջ․ կը պատկանին Աւագ Հնադարեան շրջանին եւ գործ են Homo Sapiens-ի տեսակ՝ մարդ Cro-Magnon եւ մարդ Grimaldi, որոնք ապրած են այդ ժամանակաշրջանին, մեզմէ մօտաւորապէս 37․000 տարի առաջ։

                                               

Լեռնային Ղարաբաղ

Արցախ, պատմական տարածաշրջան, Հարաւային Կովկասի մէջ, որ ինկած է Դաշտային Ղարաբաղի եւ Զանգեզուրի միջեւ եւ կը գրաւէ Փոքր Կովկասի հարաւ-արեւելեան լեռնաշղթան։ Տարածաշրջանը հիմնականին մէջ անտառածածկ է եւ լեռնային։ Տարածաշրջանի մեծ մասը փաստացիօրէն կը գրաւէ անկախ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւնը։

                                               

Խեւսուրեթի

Խեւսուրեթի, Խեւսուրեթիա, պատմական շրջան Վրաստանի հիւսիս-արեւելքին մէջ։ Խեւսուրեթիի բնակիչները խեւսուրներն են ՝ վրացիներու ազգագրական խումբ, որ աւանդաբար բնակած են բարձր լեռնային համայնքներուն մէջ, ուր դասային տարբերութիւն գոյութիւն չէ ունեցած։ Միջնադարուն եւ աւատատիրական ժամանակաշրջանին խեւսուրները ազատուած են հարկերէն, սակայն պարտաւոր էին պահպանել Վրաստանի հիւսիսային սահմանները։ Քարթլիի եւ Կախեթի վրայ արշաւանքներու ժամանակ խեւսուրները զորքեր ուղղարկած են Քարթլի եւ Կախեթի թագաւորներուն օգնութեան։ Խեւսուրները կարեւորագոյն դեր կատարած են 1659-1660 թուականներուն Բախտրիոնեան ապստամբութեան ժամա ...

                                               

Կիլիկիոյ Բերդերը

Կիլիկիոյ բերդերը կը գտնուէին Հայկական Կիլիկիոյ տարածքին, բերդերուն մեծ մասը կառուցուած էր անոր սահմանամերձ գօտիին մէջ, Լեռնային Կիլիկիոյ կարեւոր անցքերուն մօտ, կամ դէպի Միջերկրական ծով հոսող գետերու նեղ հովիտներուն մէջ։ Վահկայէն դէպի արեւմուտք կը գտնուէր՝ Կիլիկեան Տաւրոսի ամէնէն նշանաւոր բերդերէն մէկը՝ Բարձրաբերդը, որ նոյնանուն գաւառի կեդրոնը կը ներկայացնէր։ Կիդնոս գետի վրայ եւ անոր աջակողմեան վտակներու շրջանը կը գտնուէին՝ Գուգլակ, Լամբրոն եւ Պապեռոն նշանաւոր բերդերը։ Լամբրոնը նոյնանուն գաւառի կեդրոնն էր եւ Օշինեան Իշխաններու Աթոռանիստը, Պապերոնը դարձեալ Իշխանական Աթոռանիստ էր, Գուգլակը կը ...

                                               

Հարաւ

Բազմաթիւ երկրներու մէջ "հարաւ" կը խորհրդանշէ կրակ, արիութիւն, արեգակնային եւ լուսնային ոյժ։ Սակայն Եգիպտոսի եւ Հնդկաստանի մէջ՝ գիշեր, դժոխք, կը խորհրդանշէ՝ կնոջ։

                                               

Հրաբուխ

Հրաբուխ, երկրաբանական կառուցուածք երկրակեղեւի ճեղքերու կամ խողովականման մղանցքներու վրայ, որմով երկիրի խորքի մակմայական օճախներէն պարբերաբար կամ անընդհատ մակերեւոյթ կը ժայթքին լաւայ, մոխիր, խարամ, այլ ապարներու բեկորներ, շիկացած կազեր եւ գոլորշի։

                                               

Ճանղա

Ճանղա, լեռնագագաթ Կովկասեան Գլխաւոր լեռնաշղթայի կեդրոնական մասին մէջ, Ռուսաստանի և Վրաստանի սահմանագծի վրայ։ Գլխաւոր գագաթի բարձրութիունը 5085 մ է, բարձրութեամբ 5-րդն է Կովկասի եւ Ռուսաստանի մէջ, եւ 2-րդը Վրաստանի մէջ ։ Լեռնաշղթային մէջ, Ջանղիթաուն ունի եւս 2 գագաթ՝ արեւմտեան 5058.8 մ 43°01′08″ N, 43°03′07″E, եւ այս գագաթն է քարտէսներուն մէջ նշանակուած որպէս Ջանղիթաու լեռ, եւ արեւելեան՝ 5033.6 մ 43°00′48″ N, 43°04′14″E։ Այս գագաթը գլխաւոր շտաբի քարտէսներուն մէջ սխալմամբ նշուած է որպէս Պուշկինի Պիկ, որ կը գտնւուի 6.5 քմ հիւսիս-արեւելք, Դիխթաու լեռնազանգուածոն մէջ։ Ջանղիթաուն 13 քիլոմեթրանոց ...

                                               

Մերձաւոր Արեւելք

Մերձաւոր Արեւելք, տարածաշրջանի անուանում, որ տեղ կը գրաւէ Արեւմտեան Ասիոյ եւ Հիւսիսային Ափրիկէի մէջ։ Անուանումը տրուած է եւրոպացիներու կողմէն՝ որպէս իրենց ամենամօտ շրջան։ Բնակչութիւնը գլխաւորաբար բաղկացած է արաբներէ, պարսիկներէ, թուրքերէ եւ հրեաներէ։ Բնակչութեան մեծամասնութիւնը իսլամ է։ Մերձաւոր Արեւելքը կը հանդիսանայ Եւրոպայէն եւ Ամերիկայէն Ասիա տանող ճանապարհներէն մէկը։ Կլիման խիստ բազմազան է՝ պայմանաւորուած լեռնային մակերեւոյթով: Հիւսիսը՝ լեռնային մարզերուն մէջ, նուազագոյն ջերմաստիճանը երբեմն կը հասնի –30 °C-ի, իսկ հարաւը՝ ցած գօտիներուն, յաճախ +50 °C-էն աւելի է: Տեղումներու պակասը տարա ...

                                               

Միջագետք

Միջագետք, բնամարզ Արեւմտեան Ասիոյ մէջ, Տիգրիս եւ Եփրատ գետերու աւազանին մէջ։ Հին Արեւելքի խոշոր մշակութային կեդրոններէն է։ Կընդգրկէ Միջագետքի հարթավայրը եւ կղզի սարաւանդը։ Կլիման հիւսիսին մէջ մերձարեւադարձային է, հարաւին մէջ՝ արեւադարձային, անապատային։ Յունուարի միջին ջերմաստիճանը բաղդատելով՝ մօտ 10 աստիճան է, Յուլիսինը՝ 34 աստիճան։ Տարեկան տեղումները՝ 163 մմ. են։ Հիմնական գետերն են Տիգրիսն ու Եփրատը։ Տարածուած են մերձարեւադարձային եւ արեւադարձային անապատները, ծայրամասերուն մէջ՝ կիսաանապատները, գետերու երկարութեամբ՝ տեղ-տեղ սրահային անտառները։ Հիւսիսին մէջ կան նաֆթի հարուստ հանքավայրեր։ Բն ...

                                               

Ովկիանոս

Ովկիանոս, աղի ջուրի ահռելի զանգուած, ջրոլորտի հիմնական բաղադրիչը։ Երկրագունդի մակերեւոյթի մօտ 70%–ը ծածկուած է ովկիանոսով՝ ջրային անընդհատ զանգուածով, որ պայմանականօրէն կը տարաբաժնուի մի քանի հիմնական ովկիանոսներու եւ աւելի փոքր ծովերու։ Այս մակերեսի կէսէն աւելին ունի 3.000 մեթրէն աւելի խորութիւն։ Ովկիանոսային միջին աղիութիւնը կը կազմէ մօտ 3.5%, եւ գրեթէ ամբողջ ծովաջուրի աղիութիւնը իյնկած է 3.1% եւ 3.8%–ի միջեւ։ Արտերկրային ովկիանոսները կրնան բաղկացած ըլլալ քիմիական տարրերու եւ միացութիւններու լայն ցանկէն։ Արտերկրային մակերեւոյթի միակ հաստատուած կայուն լուծույթով մեծ մարմինները Տիտանի լիճե ...

                                               

Ուղտասար

Ուղտասար, լեռ․ բարձրութիւնը՝ 3363 մեթր։ Կը գտնուի Հայաստանի Սիւնիքի բարձրաւանդակին կեդրոնական մասին եւ Սիւնիքի լեռնաշղթայի հիւսիսային մասը։ Սիսիանէն մօտաւորապէս 30 քմ․ հեռու։ Շրջանը հրաբխային ըլլալով, ժամանակի ընթացքին հրաբխային խառնարանէն լերան շուրջը մանր լճակներ կազմուած են։ 1968 թուականին ժայռապատկերներով հարուստ հնավայրը յայտնուեցաւ:

                                               

Պերմիւտեան եռանկիւն

Պերմիւտեան եռանկիւն, Հիւսիսային Ամերիկա մայրաքաղաքէն 900 քմ. դէպի արեւելք՝ Ատլանտեան ովկիանոսին գտնուող Պերմիւտեան կղզիները, Ֆլորիտա թերակղզին ու Բուերթօ Ռիքօ կղզին իրար միացնող երեւակայական գծերով կազմուած եռանկիւն է։

                                               

Պոնտոս

Պոնտոս. աշխարհագրական տարածքաշրջանի անուն, որ նաեւ պատմական շրջան մըն է։ Կը գտնուի Փոքր Ասիոյ հիւսիս-արեւելեան ափերուն, ներկայիս՝ Թուրքիոյ Սեւ Ծովուն տարածքաշրջան․ Սեւ Ծովուն եւ Պոնտական լեռներուն միջեւ երկարող տարածութիւն, Ալիս գետին արեւելեան կողմը։ Յունական դիցաբանութեան եւ պատմագրութեան մէջ, յաճախ նկատուած է Ηρόδοτος) իբրեւ Ամազոնաներուն Αμαζόνες տունը։ Հին տարիներէն յունական գաղթօճախ եղած է։ Մինչեւ 1923, յոյն բնակչութիւնը Պոնտոսին մէջ կարեւոր ներկայութիւն էր։

                                               

Ֆլորիտա

Ֆլորիտա, նահանգ ԱՄՆ-ի հարաւարեւելեան մասը։ Խոշոր քաղաքներն են՝ Մայամի, Թամբա, Օրլանտօ եւ Ճեքսոնվիլ։ քաղաքներ - Թալահասի մայրաքաղաք - 137 հազար, Ճեքսոնվիլ - 794 հազար, Մայամի - 365 հազար, Թամբա - 285 հազար բնակչութիւն - 17.244 հազ., մակերես - 140 հազ. քաղաքի բնակչութիւն - 84.3 %

Ճիպրալթարի Նեղուց
                                               

Ճիպրալթարի Նեղուց

Ճիպրալթարի նեղուց նեղ նեղուց մըն է, որ կը կապէ Ադլանտեան օվկիանոսը Միջերկրական ծովուն եւ կը բաժնէ Եւրոպան Ափրիկէէն։ Անուանումը կու գայ Ճիպրալթարէն, որ իր հերթին Արաբերէն Ճաբել Թարէք ի պատիւ Թարէք իպն Զիյատի։

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →